Interview

Laatst werd ik gebeld door Maarten W. Hij was op het eiland, had mijn boek(en) gelezen en wilde wat vragen. Ondanks het laatste hoofdstuk van je eerste deel, zei hij er bij.

Dan is het goed, zei ik.

Hij kwam een uur later dan was afgesproken. Vloekend tuimelde hij uit de zwaargedeukte huurauto. Die zaten er al in, zei hij, wijzend op de deuken. Wat een kermis hier op de weg! Waarom woon je hier, moet je dat eind iedere dag rijden?

Welkom! Zeggen ze allemaal, zei ik, maar als je een beetje op de uren let, is het heel rustig op de weg. Op Banda Riba klagen ze over de spitsfiles, hier heb je die niet.

Nee, zei Maarten heftig, hier heb je alleen maniakken.

Hij wenste eerst een rondleiding over mijn hectare mondi.

Wat ga je in godsnaam doen met die rotstekels! Wat je natuur noemt!

Er staat ook Appeldam, Kibra Hacha, Brasilia, Carawara, Wayaca, Indju, Chimaruku.

Maar de meeste bomen hier zijn wabi's, die zijn niet uit te roeien, heb ik begrepen.

Ik knip de onderste takken af en dan krijg je op den duur zo'n mooie parasolvorm. Heerlijke schaduw en toch de wind door de takken.

Jij je lol, zei hij. Maar nu je geschrijf. Waarom?

Waarom wat, vroeg ik.

Waarom het verhaal, de drie boeken. Wat bezielt je opeens?

Dank je. Het was een belofte aan mijn dochter. Ze vroeg me om speelgoed van vroeger en daar hoort het verhaal bij. Zo is het gekomen.

Vertel je het aan je dochter?

Nee, ik vertel het verhaal. Voor ieder die het lezen wil. Ik schreef het omdat ik het haar beloofd heb, maar toen kennissen het manuscript lazen, toen kwam er steeds de vraag: waarom alleen voor je dochter? Vandaar.

Is het allemaal autobiografisch? Wat is verzonnen?

Ik meen dat alles autiobio is, want het komt uit je eigen hoofd, met eigen gevoelens en ervaringen, ook al heb je ze alleen in gedachten beleefd. Die kan je aan de personages toedichten. De vraag is ben je autobio door wat je handelt, of ben je ook die je voelt, verzint? Ik vind door beide.

Laten we afspreken dat ik de vragen stel.

Goed, Maarten. Maar dan moet jij ook schrijven dat je mij bezoekt, dat je onderweg driekeer de berm in moest duiken om niet door een aanstormende maniak doodgereden te worden, en dat je, bij mijn huisje aangekomen, het hek niet kon openen.

En dat een scherpe stekel van een wabi zich door de zool van mijn slipper boorde, zei Maarten. God, wat een oord! Je weet wat ik bedoel met autobiografisch. Kom op, vertel.

Dat is geen vraag.

De kinderen die het spel spelen; ben jij Wil?

Ja.

En de jongen, was hij er?

Moeilijk te beantwoorden. Ja, ik had een speelkameraadje. Iets ouder dan ik. De dans en ook de erotiek werd ingebracht. Ikzelf was romantisch, dromen over mooie verre landen, met veel ruimte om zomaar te gaan.

Te gaan?

Ja, te gaan. Zoals de personages van Karl May. Die hadden een vage reden nodig om van hier naar daar te trekken, maar eigenlijk waren ze de voorlopers van route 66, Kerouack, on the road, vrijheid.

Had je enig idee waarheen je wilde? Hoe oud was je?

We speelden het spel tussen mijn negende en dertiende jaar. Amerika, dat wil zeggen, de Verenigde Staten van Amerika, was het land van mijn dromen. Vooral het Zuidwesten, de woestijn en de bossen en meren. Zoals Arizona.

Hoe wist je ..?

We hadden abonnementen op de Saturday Evening Post, de Mc Call's, en de Readers Digest. Een cadeautje van mensen die door mijn ouders in de oorlog geholpen waren. Vooral het eerste blad stond vol met tekeningen van prachtige landschappen.

De wereld van de Marlboro man.

Juist. Geen wonder dat ons verhaal zich daar afspeelde.

Vind je het leuk dat je verhaal gepubliceerd wordt?

Maakt me niet uit eigenlijk. Ik ben blij dat ik het geschreven heb.

Waarom drie delen?

Ik wilde eerste een dikke pil, van zeshonderd pagina's of zo. Om aan te geven dat een dergelijk verhaal niet eindigt. Het verzinnen kan altijd doorgaan. Noem het dagdromen. Hoeveel mensen hebben niet een fantasiepersoon, een tweede wereld, waarin ze wegdromen van de werkelijkheid? Die kan een levenlang meegaan en sterven met de dromer.

Jouw personages willen niet sterven, jij geeft ze door aan je kinderen.

Ha ha, je hebt alle drie delen gelezen! De personages geef ik wel door, maar mijn verhaal is niet het hunne. Ik weet niet of mijn kinderen dagdromen of een tweede wereld fantaseren.

Voel je je nu schrijfster?

Nee, helemaal niet. Ik heb dit verhaal geschreven omdat ik het beloofde, maar schrijven, schrijver zijn, dat is een vak. Dat is andere koek. Ik doe veel andere dingen. Maar de mensen op het eiland zeggen het er tegenwoordig wel bij: zij schrijft.

Wie is jouw lievelingsschrijver?

Amos Oz en Margaret Atwood vind ik heel goed. Lezen over taal, schrijven en over literatuur is eigenlijk mijn liefhebberij, en poëzie.

Schrijf je wel eens een gedicht?

Nee, daar waag ik me niet aan. Dat is voor de beroeps.

Ik vind dat je heel goed schrijft, terwijl je geen ervaring hebt in meer dan korte verhalen schrijven. Het leest prettig, vraagt soms om wat meer aandacht. Wat er plaats vindt in je verzonnen wereld is niet opzienbarend, maar vaak wel verrassend. Het is wel allemaal lief. Het leed van de hoofdpersonen is in hun verleden geschied. Had het niet een beetje brutaler gekund?

Wij hadden al genoeg ellende beleefd. De oorlog was net voorbij, de situatie bij ons thuis was kil, vijandig. Wij wilden ons verliezen in een wereld waar mensen wel iets om elkaar geven, met elkaar leuke dingen beleven. Ja, onze personages hadden hun leed achter de rug. Daar moesten ze mee leven. Zij zochten net als wij, naar warmte. Aan ruzies, asociaal gedrag, misdaad of nieuwe rampen dachten we niet. Dat schijnt erg in trek te zijn, tegenwoordig.

Bestselling. Hoe gaat het met jouw verkoop?

Op het eiland zijn de boekjes zeer in trek. Ik heb er steeds te weinig. Het is een eiland met weinig lezers. De officiële lezersmarkt bedraagt vijfhonderd. Als ik daarvan tien procent bedien, dan is dat mooi, maar ik ga dat cijfer ruim voorbij. De enige boekwinkel hier wil ze graag. Ik laat ze meebrengen door mensen die hierheen komen, want verzenden is te kostbaar. Dank overigens voor de vier boekjes die jij me bracht. Van Nederlanders die geïnteresseerd zijn merk ik dat ze verwachten de boekjes in de boekhandel te vinden, maar daar liggen ze niet. Kopen kan alleen met bestellen via de boekhandel of Bol.com of de uitgever.

Had je niet liever een grote uitgever gehad? Ik denk dat met wat meer bekendheid, jouw verhalen heel veel mensen kunnen bekoren.

Over uitgeven kan ik je een heel verhaal vertellen, maar dat blijft dan sub rosa. Nee, het digitaal uitgeven heeft niet veel om het lijf. Ik geloof niet dat er veel gedaan wordt om verkoop te stimuleren. Maar ach, ik heb geen winkel.

Iedereen wil weten hoe je dochter je boeken vindt, dus ik vraag het je.

Vraag het haar. Zij is heel tevreden.

Dat zal ik doen. Heb je al reacties van lezers?

Oh ja. De meesten zijn zeer positief, maar wat een lezer vindt van mijn geschrijf? Wat moet ik daarmee? Ik heb het verhaal niet in de eerste plaats geschreven om lezers te bekoren, zoals jij het noemt. Maar als mensen er plezier aan beleven, dan is dat prettig. Een steek onder water hè, dat bekoren?

Ik stel de vragen. Het is duidelijk dat jullie ervan droomden zo te zijn als jullie hoofdpersonen. Heb je het idee dat kinderen van nu nog zulke dromen hebben?

Er is iemand die het verhaal in het Duits wil vertalen. Zij vindt het prachtig en denkt dat veel mensen een soortgelijke droomwereld kennen. Iemand uit de Verenigde Staten zei hetzelfde. Ik denk dat het heel cultuurgevoelig is, wat kinderen zich dromen.

Nederland?

Ik weet het niet. Ik ben te lang weg. Wat ik in de kranten en op het net ervaar is hardheid, doorgedraafde assertiviteit, onzorgvuldigheid, lolbroekerij, grofheid en leedvermaak. Wel, misschien dat daardoor juist kinderen zich weer een wereld met liefde en plezier gaan verzinnen.

Onzorgvuldigheid?

Ja, men kraait maar wat, heeft het niet over de zaak maar speelt op de man. En dan stikt het nog eens van de taalfouten, oftewel fouten in uitdrukken. Er stond een vreselijk kromme zin vanochtend in het AD.

Ben je tevreden over je trilogie?

Mm. Ik ben tevreden over het schrijven. Dat ik het karwei geklaard heb. Het had beter gekund als ik meer tijd had gehad, maar ja, hoelang heb je? Ik heb er twee jaar aan gewerkt. Het moet wel goed, maar het hoeft niet professioneel. Dat zou, denk ik, afbreuk doen aan de spontaniteit. Het is niet meer dan een kind verzinnen kan.

Dank je, Wil.

Ha ha!

---------------------------------------------

Maarten is blijven slapen. Hij durfde de tocht naar Banda Riba niet aan. Hij houdt Banda Bou ook voor gezien, want tijdens een wandelingetje door de mondi, ontmoette hij ons enorme zwijn, dat de gewoonte heeft van schrik met vier poten tegelijk omhoog te springen.

Ons huisje heet met trots: Porko Bulante!